VOLHOUDEN EN KEUZES MAKEN

Gedurende de maanden en jaren van heling zullen voor je lief voortdurend heftige gevoelens op de loer liggen. Een gedachte, een associatie, een aanraking of een interactie; de meest onverwachte zaken kunnen je lief in een emotionele afgrond storten. Leven wordt overleven. En overleven is zwaar. Zwaar voor je geliefde en ook zwaar voor jou als partner.

Als stel is het een kwestie van samen in deze achtbaan stappen, elkaar vasthouden, blijven zitten en de rust bewaren. Ook als het wagentje los lijkt te schieten, ook als de veiligheidspoortjes stuk zijn en ook als je ondersteboven moet blijven hangen tot de technische dienst er is. In dit hoofdstuk besteden we aandacht aan hoe je deze rit in rust en vertrouwen samen kan uitzitten.

Het cadeau dat jij geeft

Door in deze periode te steunen geef je je lief het mooiste cadeau dat er is: je geeft de ruimte voor een gelukkiger en voller leven. Het zal vaak lastig zijn en soms zal je een zoute smaak in je mond hebben van de tranen. Maar probeer dat in liefde en zachtheid te dragen. Vind troost in de gedachten dat jullie hier allebei niet voor gekozen hebben. En erken dat jij een secundair slachtoffer bent van de dader en dat het dus niet je lief is die je dit aandoet.

Blijf het samen doen. Emoties die je voelt mag je uiten. Wees boos, wees blij, heb lief en onttrek je. Alles wat in je opkomt mag gevoeld worden, als je het maar niet als verwijt richting je lief van je afschuift.

Probeer vooral te accepteren dat dit is wat het is, en geef je daaraan over. Kijk dus ook voorbij het trauma. Kijk naar de toekomst, het verleden, jouw aandeel en de groei die jullie samen doormaken. En soms, heel soms, kan je ook naar een ander, écht ongelukkig stel kijken en denken: jeetje, zo slecht hebben wij het eigenlijk nog niet eens.

Getriggerde reacties

Als partner zal je soms benaderd worden met wantrouwen en boosheid die niets met jou te maken hebben. Plotseling kan je lief heftig en emotioneel reageren zonder dat jij begrijpt waarom. Wat er dan gebeurt, is dat je lief getriggerd wordt en vanuit oude pijn reageert. De eerste reactie is dan om alle triggers te vermijden, maar dat is onmogelijk. Het gewicht zal van de getriggerde reacties af moeten, en dat doe je door ze in de ogen te zien en de gevoelens te erkennen als een deel van het trauma.

Om de triggers heen leven betekent dat je allebei op eieren gaat lopen zonder daarmee de onderliggende pijn op te lossen. Rekening houden met elkaar is belangrijk maar je moet daarin niet jezelf verliezen. Door de oorsprong, de triggers en de getriggerde reacties te overzien, kan je samen de rust terugbrengen. Hiervoor kunnen jullie bijvoorbeeld gebruikmaken van Transforming the Living Legacy of Trauma, A Workbook For Survivors and therapists.

Onbegrip

Als partner zal het je regelmatig gebeuren dat je niet begrijpt wat er allemaal gebeurt. En ook je lief zal niet alle antwoorden hebben. Trauma verwerken betekent al zoekend een

weg vinden. Om meer grip te krijgen op het proces van traumaverwerking kan het goed zijn om bijvoorbeeld Counselling Skills For Working With Trauma te lezen: een handzaam boek dat helder uiteenzet wat er zoal speelt bij traumaverwerking.

Frustraties

Het is allemaal niet makkelijk en soms lijkt het proces eindeloos, verandering op zijn best stroperig en je lief gemeen en onredelijk. Je voelt je op hetzelfde moment ongewenst en absoluut onmisbaar. Het ene moment vertelt je lief dat het niets met jou te maken heeft, om je het volgende moment om de oren te slaan met alles dat je fout doet. Als partner zal je dus af en toe helemaal klaar zijn met je schat.

Het is niet vreemd als je het soms echt niet meer weet en de neiging voelt om weg te zakken in frustratie. En toch zal je daarmee om moeten gaan. De situatie waarin je zit is er een waarin – als je de kracht kan vinden – een enorme groei valt door te maken. Als je nu opgeeft, draagt dat niet alleen niet bij aan de heling van je lief, maar ondermijn je ook de kans op jullie beider groei en bloei en die van jullie relatie.

Wat je nodig hebt om deze frustraties te lijf te gaan is afstand, eigen activiteiten, steunfiguren, ondersteuning en berusting. Maar nogmaals, wat je ook zal moeten doen is grenzen stellen. Je lief is nog steeds een volwassene met wie je een relatie hebt en daar mag je dus ook naar handelen. Je moet jezelf dus blijven uitdagen om grenzen te stellen en verwachtingen uit te spreken.

Boosheid

Er is een hoop waar je boos over kan zijn. Vaak zijn partners van overlevers boos op de dader of op de omgeving die het misbruik niet heeft gezien, het heeft genegeerd of heeft laten gebeuren. Over die boosheid kunnen we kort zijn. Die boosheid moet vanuit je geliefde komen en jouw boosheid zit daarbij in de weg. Natuurlijk mag je boos zijn maar maak dat niet tot iets waar je lief iets mee moet.

Wees je er ook van bewust dat boosheid extreem bedreigend kan zijn voor je lief omdat het kan raken aan het geweld en dus alle alarmbellen af doet gaan. Ga dus op zoek naar veilige en niet-bedreigende manieren om je boosheid te uiten. Bespreek wat je lief nodig heeft om je boosheid ruimte te kunnen geven. Bijvoorbeeld door een handbeweging af te spreken waarmee je een time-out kan vragen. Onderzoek ook of je boosheid deels voortkomt uit eigen (jeugd-) ervaringen. En heb soms het lef om er samen om te lachen: niet om de woede, maar om het onvermogen en de vreemde vorm die jullie kiezen om ermee om te gaan. Schroom niet om hulp te zoeken als de boosheid blijft of erger wordt.

Vermoeidheid

Er bestaat zoiets als meeleef-moeheid (compassion fatigue): de vermoeidheid die mensen voelen bij het overmatig zorgen voor anderen. Die vermoeidheid maakt het lastiger om er voor je lief te kunnen zijn. Het is daarom belangrijk deze vermoeidheid op tijd op te merken. Wat kan helpen is ervoor zorgen dat je de vrijheid voelt om soms tijdelijk te stoppen met het steun bieden. De beste manier om dat te doen is hulp van steunfiguren inroepen en af en toe voor jezelf te kiezen; ergens anders gaan logeren of een paar dagen je eigen plan te trekken.

Vertrouwen

Het is belangrijk om doorlopend aandacht te besteden aan het vertrouwen tussen jullie. Als een van jullie door de ander gekwetst wordt, is het logisch dat je daarna voorzichtiger en terughoudender wordt. Maar het gevaar is dat je je dan allebei steeds meer terugtrekt. In deze situatie is het dan vooral belangrijk om te erkennen dat het vertrouwen is geschaad, en om het daarna toch weer toe te laten. Wat daarbij kan helpen is om de pijn van de ander te erkennen.

Besef dat vertrouwen werkt als een schaal en niet met een aan- en uitknop: het is niet óf wel óf niet, tussen die extremen in zit een heel spectrum. Realiseer je ook dat je elkaar niet voor de volle honderd procent hoeft te vertrouwen. Die druk eraf halen door het daarover te hebben, geeft vaak al de ruimte om weer dichter tot elkaar te komen.

Blijven praten

Een absolute voorwaarde voor dit hele proces is om steeds in gesprek te blijven, waarbij ook jij vertelt hoe het met je is. Daarvoor kan je bijvoorbeeld de compassietevredenheidtest invullen en de uitkomst samen bespreken. Zorg dat je die gesprekken voert met respect en nieuwsgierigheid. De methode van geweldloos communiceren kan hierbij enorm helpen.

Als gewoon praten niet lukt kan je altijd nog op zoek naar andere creatieve vormen. Pak er bijvoorbeeld een kookwekker bij zodat jullie allebei evenveel spreektijd krijgen en ongestoord kunnen praten. Probeer minder over de ander te praten en meer over jezelf. Praat meer over

gevoelens en minder over concrete zaken. Benoem jullie weerstand en angst en laat weten hoe belangrijk bepaalde thema’s voor jullie zijn. En probeer vooral ook om elkaar niet te overvallen met gesprekken maar plan ze in, kies een plek en een moment, en zorg dat de stress er zo veel mogelijk vanaf is voordat je begint.

Wat jij nodig hebt

Wat je vooral nodig hebt is plezier en vertrouwen. Dit proces is zwaar maar het leven gaat ook gewoon door, met alle prachtige en leuke momenten. Blijf die zien en blijf die ook samen opzoeken. Je bent nog steeds in een relatie, en je lief is nog steeds het bijzondere wezen waar je verliefd op bent geworden. Vergeet dus ook niet om te blijven genieten van alle fijne, vrolijke en gekke momenten met elkaar.

Seksuele disfuncties

Tot het trauma echt tot rust is gekomen zal seks en aanraking stress, onrust, paniek en zelfs walging in je lief kunnen blijven losmaken. Als seks beladen is, is de kans groot dat dit ook effect op jou heeft. Net als voor je geliefde geldt ook voor jou dat de kans bestaat dat je een seksuele dysfunctie ontwikkelt; denk aan een erectiestoornis, vaginisme, vertraagde ejaculatie of een opwindingsstoornis.

Ook kan het gebeuren dat je jouw lusten, lijf en behoeften gaat veroordelen. Je verlangens worden dan van iets moois tot een monster dat weggestopt moet worden. Waak daarvoor, en blijf je eigen opwinding en behoeften vieren zoals jij ze ervaart.

Heerlijk intiem

Tot slot kort over het probleem van niet vrijen. Als je steeds weer afgewezen wordt, kan dat je eenzaam, moedeloos en ongeduldig maken. Het is dus belangrijk om op zoek te blijven naar intimiteit die wel mogelijk is. Misschien is er geen ruimte voor seks maar bijvoorbeeld wel voor knuffelen, omhelzen, elkaar vasthouden of tegen elkaar aan liggen. Of, als dat te veel is, elkaars hand vasthouden, vingerverven of een kaartspelletje doen waarbij je elkaar soms zal aanraken. Maak het zo laagdrempelig als mogelijk en blijf zoeken naar hoe je elkaar kan blijven voelen.

Wanneer jullie wel seks hebben is het goed om je te realiseren dat dit waarschijnlijk een

grote indruk maakt op je lief. Zo’n impactvolle gebeurtenis neemt een grote plek in in het geheugen. Het kan zorgen voor conflicten over de frequentie. Jij denkt misschien, het is alweer lang geleden dat we vreeën, terwijl je lief bij hoog en bij laag volhoudt dat jullie heel vaak vrijen. Voor jou zijn weken gewoon weken, voor je lief voelt de laatste keer vrijen nog als gisteren.

Wat je te doen staat in jullie intimiteit is nieuwsgierig blijven. Verdiep je bijvoorbeeld in de fases van opwinding, zoek fijne aanrakingsoefeningen of ga een massagecursus doen, en vertraag in je aanraking. En doe dit alles vanuit de wens om je lief iets te brengen. Benader je lief niet omdat jij een bepaalde behoefte hebt die bevredigd moet worden, maar bespreek waar jullie naar verlangen en zoek samen naar de ruimte die er is. Genieten van seks is voor een groot deel genieten van het genot van de ander. Als dat je instelling kan zijn, merk je dat er meer ontspanning komt en dat het seksueel contact langzaam maar zeker weer makkelijker en plezierig wordt – voor jou, maar zeker ook voor je lief.